Nhiều cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh và doanh nghiệp đã tạm tính giảm 30% thuế thu nhập theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP từ đầu năm hoặc các quý trước. Tuy nhiên, đến quý III hoặc quý IV, doanh thu thực tế có thể vượt ngưỡng 10 tỷ đồng, khiến người nộp thuế không còn đủ điều kiện hưởng ưu đãi. Việc xử lý không đúng có thể dẫn đến thiếu thuế, phát sinh tiền chậm nộp hoặc bị cơ quan thuế yêu cầu giải trình. Bài viết hướng dẫn chi tiết cách xác định thời điểm mất điều kiện, cách kê khai bổ sung và sự khác biệt quan trọng giữa cá nhân kinh doanh với doanh nghiệp.
1. Nguyên tắc cốt lõi: Điều kiện được xác định theo doanh thu thực tế cả năm
Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân (từ hoạt động kinh doanh) và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của năm 2026 và năm 2027 đối với đối tượng có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng.
Điểm quan trọng là điều kiện được xét theo doanh thu thực tế của cả năm, không phải doanh thu dự kiến lúc kê khai tạm nộp. Khi doanh thu lũy kế từ đầu năm vượt 10 tỷ đồng, người nộp thuế mất toàn bộ quyền được giảm 30% của năm đó và phải nộp bổ sung số thuế đã được giảm trước đó.
2. Cách xử lý đối với cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh
Đối với cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh (bao gồm người đại diện hộ kinh doanh), khi phát hiện doanh thu lũy kế vượt ngưỡng:
- Phải lập Mẫu số 03 kèm theo hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu lũy kế trên 10 tỷ đồng (thường là kỳ quý hoặc kỳ 6 tháng).
- Nộp bổ sung toàn bộ số thuế TNCN đã được giảm trước đó.
- Không bị tính tiền chậm nộp đối với số thuế nộp bổ sung này nếu nộp đúng thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu vượt ngưỡng.
Đây là điểm thuận lợi đáng kể so với doanh nghiệp. Người nộp thuế vẫn phải theo dõi sát doanh thu từng tháng/quý để kịp thời điều chỉnh, tránh để đến cuối năm mới phát hiện.
Nếu trước đó đã kê khai thuế nhưng chưa kê khai phần giảm, có thể khai điều chỉnh, bổ sung hoặc xác định lại khi quyết toán năm.
3. Cách xử lý đối với doanh nghiệp
Doanh nghiệp được tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp thuế TNDN hàng quý nếu dự kiến doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, khi tổng doanh thu thực tế trong năm vượt 10 tỷ đồng:
- Doanh nghiệp không còn đủ điều kiện giảm thuế.
- Phải kê khai và nộp đủ số thuế còn thiếu.
- Tiền chậm nộp được xử lý theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (quy định về phần tạm nộp thiếu so với số quyết toán).
Khác với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp không được miễn tiền chậm nộp đến hạn nộp hồ sơ của kỳ vượt ngưỡng. Do đó, nhiều doanh nghiệp sát ngưỡng lựa chọn phương án an toàn: tạm nộp đầy đủ không trừ phần giảm ở các quý cuối năm, sau đó xác định chính xác khi quyết toán năm (chậm nhất ngày 31/3/2027 đối với năm 2026).
Doanh thu xét điều kiện của doanh nghiệp bao gồm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ (không gồm các khoản giảm trừ), doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Nếu có đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh, phải cộng doanh thu trên báo cáo tài chính tổng hợp.
4. Những lưu ý quan trọng khi xử lý
| Nội dung | Cá nhân/Hộ kinh doanh | Doanh nghiệp |
|---|---|---|
| Mẫu kê khai khi vượt ngưỡng | Mẫu số 03 | Tự điều chỉnh trên tờ khai |
| Tiền chậm nộp đối với số thuế nộp bổ sung | Không tính đến hạn nộp hồ sơ kỳ vượt ngưỡng | Áp dụng theo NĐ 252/2026 |
| Thời điểm điều chỉnh | Kỳ phát sinh doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ | Khi tạm nộp quý hoặc khi quyết toán |
| Rủi ro nếu chậm | Thấp hơn về tiền chậm nộp | Cao hơn nếu tạm nộp thiếu |
Ngoài ra, nếu sau này khai bổ sung làm tăng số thuế phải nộp mà vẫn còn đủ điều kiện giảm (doanh thu cả năm vẫn ≤ 10 tỷ), phần tăng thêm vẫn được giảm 30%. Ngược lại, nếu giảm số thuế phải nộp thì phải điều chỉnh giảm tương ứng số thuế được giảm.
5. Khuyến nghị thực hành
- Theo dõi doanh thu lũy kế hàng tháng, đặc biệt từ quý III trở đi.
- Với doanh nghiệp sát ngưỡng 10 tỷ, nên tạm nộp đầy đủ không trừ giảm ở quý cuối để tránh phát sinh tiền chậm nộp.
- Lưu trữ đầy đủ hồ sơ doanh thu, hóa đơn và bảng theo dõi để đối chiếu khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Rà soát lại toàn bộ hóa đơn đầu ra để đảm bảo doanh thu kê khai chính xác, tránh sai lệch do hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Việc xử lý đúng và kịp thời khi doanh thu vượt 10 tỷ đồng không chỉ giúp tuân thủ quy định mà còn hạn chế rủi ro phát sinh tiền chậm nộp và các chi phí tuân thủ không cần thiết.
Kết luận
Mọi thắc mắc về hóa đơn điện tử hay muốn muốn được tư vấn thêm về phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice hoàn toàn miễn phí, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15 Đặng Thùy Trâm – Phường Nghĩa Đô – Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi