Trong hệ thống thuế Việt Nam, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là loại thuế trực thu nhằm điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định nhiều trường hợp miễn thuế đặc biệt để khuyến khích các hoạt động xã hội quan trọng, hỗ trợ nhóm đối tượng khó khăn, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và các lĩnh vực ưu tiên quốc gia. Những quy định này được thể hiện rõ nét qua Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15, hiệu lực chủ yếu từ 1/7/2026, một số phần từ 1/1/2026), Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 (số 93/2025/QH15, hiệu lực từ 1/10/2025), Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 và các văn bản liên quan. Từ năm 2026, số khoản thu nhập được miễn thuế TNCN tăng từ 16 lên 21 khoản, trong đó nhiều trường hợp được coi là miễn thuế đặc biệt vì mang tính chiến lược, tập trung vào nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức. Dưới đây là phân tích chi tiết các trường hợp miễn thuế đặc biệt nổi bật.
>> Tham khảo: Quy trình phát hành hóa đơn điện tử có mã của Cơ quan Thuế.
1. Miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Đây là nhóm miễn thuế đặc biệt quan trọng nhất, được bổ sung mới từ Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 (khoản 3 Điều 71), có hiệu lực từ 1/10/2025, sau đó được tích hợp vào Luật Thuế TNCN 2025.
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Toàn bộ khoản thu nhập này (không phân biệt nguồn ngân sách nhà nước hay ngoài ngân sách) được miễn thuế nếu cá nhân trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo quy định pháp luật về khoa học công nghệ. Quy định này thay thế dần cơ chế cũ chỉ miễn cho nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước, mở rộng phạm vi khuyến khích nhân tài tham gia nghiên cứu.
- Thu nhập từ quyền tác giả (tiền bản quyền) của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả được thương mại hóa: Khi kết quả nghiên cứu (sáng chế, giải pháp hữu ích, phần mềm, quy trình công nghệ…) được chuyển giao, cấp phép sử dụng hoặc thương mại hóa hợp pháp theo Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Khoa học công nghệ, khoản thu nhập từ quyền tác giả sẽ được miễn thuế TNCN hoàn toàn (thay vì chỉ trừ 20 triệu đồng và chịu 5% như thu nhập bản quyền thông thường).
Những quy định này nhằm giảm gánh nặng tài chính cho nhà khoa học, kỹ sư, lập trình viên, chuyên gia khi chuyển giao công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu – một điểm nghẽn lâu năm của Việt Nam.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Miễn thuế 5 năm đối với nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao
Theo khoản 3 Điều 49 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 (hiệu lực từ 1/1/2026), thu nhập từ tiền lương, tiền công của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao được miễn thuế TNCN trong 5 năm kể từ ngày ký hợp đồng lao động đầu tiên tại Việt Nam. Đối tượng bao gồm:
- Chuyên gia, kỹ sư cao cấp trong lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, blockchain, an ninh mạng, công nghệ bán dẫn, IoT…
- Điều kiện: Có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm hoặc chứng chỉ quốc tế, làm việc tại doanh nghiệp công nghệ số hoặc dự án được công nhận.
Đây là chính sách ưu đãi mạnh mẽ để thu hút và giữ chân nhân tài công nghệ, giúp Việt Nam cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu về công nghệ cao.
>> Tham khảo: Tiền thưởng Tết 2026 có phải chịu thuế TNCN không?
3. Miễn thuế cho nhà đầu tư, sáng lập viên khởi nghiệp sáng tạo
Cũng từ Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, thu nhập của:
- Nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia làm việc cho dự án khởi nghiệp sáng tạo.
- Sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
- Nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm.
được miễn thuế TNCN. Quy định này áp dụng cho các khoản thu nhập từ hoạt động đầu tư, tư vấn, quản lý dự án khởi nghiệp, nhằm xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ, khuyến khích vốn mạo hiểm chảy vào công nghệ mới.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Các trường hợp miễn thuế đặc biệt khác
Ngoài nhóm liên quan khoa học công nghệ, Luật Thuế TNCN 2025 còn quy định miễn thuế đặc biệt cho:
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia nước ngoài làm việc tại dự án ODA không hoàn lại, dự án phi chính phủ nước ngoài; người Việt Nam làm việc tại cơ quan Liên hợp quốc; cá nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc.
- Thu nhập sau khi đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp của chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc chủ công ty TNHH một thành viên (tránh đánh thuế hai lần).
- Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản trong quan hệ thân thích; thu nhập từ hoạt động nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp ở vùng khó khăn…
Những trường hợp này thể hiện chính sách nhân đạo, hỗ trợ phát triển nông thôn, hội nhập quốc tế và tránh trùng lặp thuế.
>> Tham khảo: Thời điểm xuất hóa đơn điện tử.
5. Ý nghĩa và tác động của các miễn thuế đặc biệt
Các quy định miễn thuế đặc biệt từ 2025-2026 phản ánh định hướng chiến lược của Nhà nước: chuyển đổi số, kinh tế tri thức, phát triển bền vững. Việc miễn thuế không chỉ giảm gánh nặng cho cá nhân mà còn kích thích đầu tư vào nghiên cứu, thu hút nhân tài quốc tế, thúc đẩy khởi nghiệp và thương mại hóa công nghệ.
Theo ước tính, chính sách này có thể giúp hàng nghìn nhà khoa học, lập trình viên… giữ lại thêm hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm, tái đầu tư vào sáng tạo.
Tuy nhiên, để hưởng lợi, cá nhân cần:
- Có chứng từ chứng minh nhiệm vụ khoa học được phê duyệt, kết quả thương mại hóa hợp pháp.
- Đăng ký đúng đối tượng với cơ quan thuế hoặc tổ chức trả thu nhập (khấu trừ tại nguồn).
- Theo dõi hướng dẫn chi tiết từ Thông tư, Nghị định triển khai (dự kiến ban hành 2026).
Tóm lại, các trường hợp miễn thuế đặc biệt là công cụ chính sách mạnh mẽ, giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030, với nền kinh tế số và đổi mới sáng tạo làm động lực chính.
>> Tham khảo: Quy trình xuất hóa đơn VAT.
Kết luận
Mọi thắc mắc hay muốn được tư vấn muốn được tư vấn về phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice hoàn toàn miễn phí, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi