Cập nhật hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC (và các thông tư sửa đổi bổ sung liên quan), hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Văn bản này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Đây là bước cải cách lớn trong hệ thống kế toán Việt Nam, nhằm tăng tính minh bạch, linh hoạt, tiệm cận chuẩn mực quốc tế (VAS và hướng tới IFRS), đồng thời hỗ trợ chuyển đổi số và quản trị nội bộ hiệu quả hơn.

1. Nguyên tắc chung về hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99

Hệ thống tài khoản kế toán được quy định tại Điều 11 và Phụ lục II kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Doanh nghiệp phải áp dụng hệ thống tài khoản tại Phụ lục II để ghi sổ kế toán các giao dịch kinh tế phát sinh. Điểm nổi bật nhất là sự thay đổi triệt để về tính tự chủ:

• Doanh nghiệp được quyền sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của các tài khoản kế toán hướng dẫn tại Phụ lục II, nhằm phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý nội bộ.
• Việc sửa đổi phải đảm bảo:
  • Phân loại và hệ thống hóa đầy đủ các nghiệp vụ theo nội dung kinh tế.
  • Không trùng lặp đối tượng phản ánh.
  • Tuân thủ nguyên tắc kế toán cơ bản theo Luật Kế toán và các chuẩn mực VAS.
  • Không làm thay đổi hoặc ảnh hưởng đến các chỉ tiêu, thông tin trình bày trên Báo cáo tài chính (BCTC).
• Nếu không sửa đổi, doanh nghiệp áp dụng nguyên mẫu tại Phụ lục II.

Quy định này khác biệt lớn so với Thông tư 200 (yêu cầu xin phép Bộ Tài chính khi sửa đổi), giúp doanh nghiệp sử dụng hệ thống tài khoản như công cụ quản trị thực sự, giảm gánh nặng hành chính, thúc đẩy tích hợp phần mềm kế toán hiện đại.

Hệ thống tài khoản được thiết kế theo mã số 3 chữ số (cấp 1: 1 chữ số, cấp 2: 2 chữ số), tập trung vào tính logic, thực tiễn và tinh gọn. Tổng cộng có 71 tài khoản cấp 1 (ít hơn 5 tài khoản so với Thông tư 200), kèm theo khoảng 101 tài khoản cấp 2, 10 cấp 3 và 2 cấp 4.

>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.

2. Cấu trúc hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99

Hệ thống được phân loại theo nhóm tài khoản chính, phản ánh các yếu tố tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh. Dưới đây là tóm tắt các nhóm tài khoản cấp 1 chính (dựa trên Phụ lục II):

• Nhóm 1: Tài sản ngắn hạn (TK 111 – Tiền mặt; TK 112 – Tiền gửi không kỳ hạn; TK 121 – Chứng khoán kinh doanh; TK 128 – Đầu tư ngắn hạn khác; TK 131 – Phải thu khách hàng; TK 136 – Phải thu nội bộ; TK 138 – Phải thu khác; TK 141 – Tạm ứng; TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu; TK 153 – Công cụ, dụng cụ; TK 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang; TK 155 – Thành phẩm; TK 156 – Hàng hóa; TK 157 – Hàng gửi bán; TK 158 – Hàng hóa kho bảo thuế).
• Nhóm 2: Tài sản dài hạn (TK 211 – Tài sản cố định hữu hình; TK 213 – Tài sản cố định vô hình; TK 215 – Tài sản sinh học; TK 217 – Bất động sản đầu tư; TK 221 – Đầu tư vào công ty con; TK 222 – Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết; TK 223 – Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác; TK 228 – Đầu tư dài hạn khác; TK 241 – Xây dựng cơ bản dở dang; TK 242 – Chi phí trả trước dài hạn; TK 243 – Thuế thu nhập hoãn lại; TK 244 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại).

>> Tham khảo: Hướng dẫn hộ kinh doanh đăng ký chữ ký số.

• Nhóm 3: Nợ phải trả (TK 311 – Vay ngắn hạn; TK 315 – Nợ dài hạn đến hạn trả; TK 331 – Phải trả người bán; TK 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận; TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước; TK 334 – Phải trả người lao động; TK 335 – Chi phí phải trả; TK 336 – Phải trả nội bộ; TK 338 – Phải trả, phải nộp khác; TK 341 – Vay và nợ thuê tài chính dài hạn; TK 343 – Trái phiếu phát hành; TK 344 – Nhận ký quỹ, ký cược dài hạn; TK 347 – Thuế thu nhập hoãn lại phải trả).
• Nhóm 4: Vốn chủ sở hữu (TK 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu; TK 412 – Thặng dư vốn cổ phần; TK 413 – Chênh lệch đánh giá lại tài sản; TK 414 – Quỹ đầu tư phát triển; TK 417 – Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu; TK 418 – Các khoản dự trữ; TK 419 – Cổ phiếu quỹ; TK 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối; TK 422 – Nguồn kinh phí hình thành TSCĐ).
• Nhóm 5: Doanh thu (TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ; TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính; TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu).
• Nhóm 6: Chi phí sản xuất, kinh doanh (TK 621 – Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp; TK 622 – Chi phí nhân công trực tiếp; TK 623 – Chi phí sản xuất chung; TK 627 – Chi phí sản xuất chung; TK 631 – Giá vốn hàng bán; TK 632 – Giá vốn hàng bán; TK 641 – Chi phí bán hàng; TK 642 – Chi phí quản lý doanh nghiệp).
• Nhóm 7: Thu nhập và chi phí khác (TK 711 – Thu nhập khác; TK 811 – Chi phí khác).
• Nhóm 8: Xác định kết quả kinh doanh (TK 911 – Xác định kết quả kinh doanh).
• Nhóm 9: Tài khoản ngoài bảng (TK 001 – Tài sản thuê ngoài; TK 002 – Vật tư nhận giữ hộ, nhận gia công; v.v.).

>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.

Một số thay đổi nổi bật so với Thông tư 200:

• Đổi tên: TK 112 từ “Tiền gửi ngân hàng” thành “Tiền gửi không kỳ hạn”; TK 155 từ “Thành phẩm” thành “Sản phẩm”.
• Bổ sung mới: TK 215 (Tài sản sinh học), TK 332 (Phải trả cổ tức, lợi nhuận), TK 82112 (Chi phí thuế TNDN bổ sung theo quy định thuế tối thiểu toàn cầu).
• Loại bỏ hoặc tinh gọn: Một số tài khoản chi tiết cũ (như TK 161, TK 441, TK 611, TK 631 một phần), loại bỏ TK liên quan nguồn kinh phí sự nghiệp (TK 461, TK 466) vì không còn phù hợp với doanh nghiệp.
• Tăng tính linh hoạt cho tài khoản chi tiết, hỗ trợ quản trị ngành đặc thù (nông nghiệp, tài chính, sản xuất).

3. Ý nghĩa và tác động của hệ thống tài khoản mới

Hệ thống tài khoản theo Thông tư 99 mang tính cách mạng, chuyển từ quản lý cứng nhắc sang tự chủ có trách nhiệm. Doanh nghiệp có thể tùy chỉnh để:

• Phản ánh chính xác hơn các giao dịch phức tạp (hợp nhất, liên doanh, tài sản sinh học, thuế toàn cầu).
• Tích hợp dễ dàng với ERP, phần mềm kế toán điện tử.
• Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro, phân tích tài chính nội bộ.

Tuy nhiên, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, trung thực của BCTC. Các nghiệp vụ chưa có hướng dẫn cụ thể phải căn cứ bản chất giao dịch, Luật Kế toán và VAS để hạch toán phù hợp.

>> Tham khảo: Hướng dẫn kế toán đối với hộ kinh doanh không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và thuế TNCN.

Kết luận

Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào kinh tế số và quốc tế. Với 71 tài khoản cấp 1 và quyền tự thiết kế chi tiết, đây là công cụ mạnh mẽ hỗ trợ quản trị hiện đại.

Mọi thắc mắc hay muốn được tư vấn muốn được tư vấn về phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice hoàn toàn miễn phí, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:

CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN

• Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
• Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
• Tel : 024.37545222
• Fax: 024.37545223
• Website: https://einvoice.vn/